Η Γενοκτονία των Ποντίων Μια Αφηγήση Μνήμης
Κάθε λαός κουβαλά στις ζήσεις του ιστορίες πόνου και μεγαλείου. Σήμερα ταξιδεύουμε πίσω στον Πόντο, εκεί που ένας ολόκληρος ελληνισμός άνθησε για αιώνες, πριν αφανιστεί βία στις αρχές του 20ου αιώνα. Θα ξεδιπλώσουμε τις σκοτεινές σελίδες της γενοκτονίας των Ποντίων μέσα από ιστορικά στοιχεία, μαρτυρίες και γεγονότα που σημάδεψαν ανεξύτυλα τη συλλογική μνήμη. Ένα επεισόδιο για να θυμόμαστε, για να γνωρίσουμε και για να σεβαστούμε. Ο Πόντος, μια εύφορη και ιστορική περιοχή στις βόρειας ακτές της Μικράς Ασίας, υπήρξε για αιώνες και του ελληνισμού. Εκεί άνθησε ένας ξεχωριστός ελληνικός πολιτισμός με τη δική του γλώσσα, μουσική, χορούς και παραδόσεις που κράτησε ατόφιο το ελληνικό στοιχείο από την αρχαιότητα έως τα νεότερα χρόνια. Όμως στις αρχές του 20ου αιώνα οι Πόντοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια τραγωδία που σημάδεψε ανεξήτρα την ιστορία τους τη γενοκτονία με αφορμή την έναρξη του πρώτου παγκοσμίου πολέμου του 1914 και το ιδεολόγημα του παντουρκισμού οι νεότουρκοι και αργότεροι καιμαλικοί επιδίωξαν να εξοντώσουν τις μη μουσουλμανικές κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανάμεσά τους και τον ελληνικό πληθυσμό του Πόντου. Μέσα σε λίγα χρόνια περισσότεροι από 350.000 πόντο εκτοπίστηκαν, σφαγιάστηκαν, βασανίστηκαν και πέθαναν από κακουχίες στα τάγματα εργασίας, αμελέ, ταμπουρού ή στις απάνθρωπες τις λευκές ποδείας θανάτου μέσα στα χιονισμένα βουνά και τις ερήμους. Χωριά και πόλεις όπως η τραπεζούντα, η σανσούντα, τος το Ουρντού και η Κερασούντα ηρεμώθηκαν. Ολόκληρες οικογένειες εκξοντώθηκαν, εκκλησίες ισοπεδώθηκαν, σχολεία έκλεισαν και πολιτιστική θησαυρία λληλετήθηκαν. Οι άντρες σε στρατολογικά ηλικίες εκτελούνται. ιστέλνται σε τάγματα εργασίας, ενώ οι γυναίκες και παιδιά υπέστην βιασμούς απαγωγές σκλαβιά. Ιδιαίτερα φρικτές υπήρξαν οι σφαγές της Αψσούντα του 1919-1920, υπό την εποπτεία του διαβόητου το Πάλο, ενός από τους πιο ημοσταγείς πρωταγωνιστής της γενοκτονίας. Χωριά περιπωλήθηκαν. Χιλιάδες κάτοικες σφαγιάστηκαν και επιζήσαντες οδηγήθηκαν σε εξαντλητικές πορείες θανάτου. Περιγραφές των ξένων διπλωματών και των ιεραποστόλων που έζηαν τα γεγονότα συγκλονίζουν ακόμη και σήμερα. Η επίσημη ένταξη της γενοκτονίας τοποθετείται συμβολικά στις 19 Μαΐου του 1919. Η μέρα όπου οσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα και άρχισε η συματική εξόδωση των ελληνικών πληθυσμών. Αυτή η ημερομηνία καθιερώθηκε και ως ημέρα μνήμης για τη χεινοθονία των Ποντίων. Οι εκτοπισμοί, οι σφαγές και επάνθρωπες μετακινήσεις του πληθυσμού κορδυφώθηκαν μέχρι το 1923. Οπότε η και αλλαγή πληθυσμών ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία ουσιαστικά ολοκλήρωσε την εθκάθαρση του πόντου από τον ελληνικό στοιχείο. Όσοι κατάφεραν να επιζήσουν κατέβηκαν στην Ελλάδα κουβαλώντας τις αποσκευές τους λίγα υπάρχοντα και πολλές τραυματικές αναμνήσεις. Η γενοκτονία των Ποντίων παραμένει για δεκαετίες οπηλή σελίδα στην ιστορία. Μόλις το 1994 η ελληνική βουλή αναγνώρισε επίσημα την γενοκτονία και καθιέρωσε τη 19η Μαΐου ως ημέρα εθρικής μνήμης. Ωστόσο μέχρι και σήμερα η Τουρκία αρνείται να γνωρίζει τα γεγονότα ως γενοκτονία. Ο Ποντιακός ελληνισμός κατάφερε παίτα την τραγωδία να ριζώσει ξανά στην Ελλάδα, να διατηρήσει τις παραδόσεις του, τη μουσική του, τους χορούς και τη γλώσσα του. Κάθε χρόνο στις 19 Μαΐου οι απόγονοι των θυμάτων τιμούν τη μνήμη των προγόνων τους με πορείες, εκδηλώσεις και αναπαραστάσεις κρατώντας ζωντανή τη συλλογική μνήμη. Η γεροτονία των Ποντίων, μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της νεότητας ιστορίας, άφησε πίσω τις χιλιάδες νεκρούς. κατασταμένες ζωές και έναν λόγο ξεριζωμένα από τις πατρογωνικές του εστίες. Ανάμεσα στις τάχτες και τα ερίπια επιβίωσαν λίγοι κουβαλώντας μαζί τους τις μνήμες μιας πατρίδας που χάθηκε και τις φωνές αυτών που δεν πρόλαβαν να τη μιλήσουν. Οι μαρτυρίες αυτών των ανθρώπων γραπτές ή προφορικές διασώζουν τη φρίκη, τον πόνο και την αξιοπρέπεια μιας ολόκληρης γενιάς. Η Κατερίνη ΤΦικρό κορίτσι από το χωριό Σάτα του Πόντου θυμάται. Μας μάζεψαν όλος στην πλατεία. Τον πατέρα μου τον πήραν μαζί με άλλους άντρες. Μας είπαν ότι θα πάνε για εργασία. Τον είδαμε για τελευταία φορά εκείνη τη μέρα. Μετά ήρθαν οι τσέτες και έβαλαν φωτιά στο χωριό. Κρυφτήκαμε σε μια χαράδρα. Μόνο η μάνα μου, εγώ και τα δύο μου αδέρφια γλιτώσαμε. Ο Ιωάννης Παπαδόπουλος πρόσφυγαν στη Θεσσαλονίκη από τη Νικόπολη του Πόντου αφικήθηκε χρόνια αργότερα. Στο δρόμο για την εξορία άνθρωποι πέθαιναν δίπλα μας. Πείνα, δείψια, αρρώστιες. Όσοι κουραζόταν τους αφήναν εκεί. Μια γυναίκα δίπλα μας έθαψε το παιδί της με τα ίδια της στα χέρια για να μην τον φάνε τα ζώα. Αυτές οι εικόνες δεν σβήνουν. Ο Θεόδωρος Σαβίδης που σε η λικία 12 ετών είδε την οικογένειά του να διαλύεται κατέγραψε. Το βράδυ ακουγόταν κλάμα και φωνές στα δάση. Όσοι γλίτωναν τις επιδρομές κρυβόταν στα βουνά. Ζούσαμε με χόρτα και ρίζες. Οι γυναίκες βίαζαν. Οι άντρες σκότωναν και μετά φωτιά και ρίπια. Αυτές οι μαρτυρίες είναι λίγες από τις χιλιάδες που διασώθηκαν μέσα από αφηγήσεις στις προσφυγικές συνοικίες της Καλαμαριάς, της νέας μηχανιώνας, των σκαών και των υπόλοιπων γειτονιών που εγκαταστάθηκαν οι πρόσφυγες. Οι Πόντοι δεν κουβαλούσαν μόνο τα υπάρχοντά τους, αλλά κυρίως ιστορίες, τα τραγούδια και τα δάκρυια για τους δικούς τους που έμειναν πίσω. Η ιστορία της γενοκτονίας δεν είναι μόνο αριθμικές. Είναι χαρακές στη μνήμη των επιζόντων. Οι γυναίκες που έχασαν τα παιδιά τους, οι γέροντες που θεύτηκαν στα βουνά, οι οικογένειες που σφαγιάστηκαν στα χωριά τους, οι φύγοι των ταγμάτων εργασίας, αμελέτα μπουρού και εξορίες μέσα στο χειμώνα, οι πείνα, οι αρρώστιες, οι σφαγές στα χωριά, οι πορείες του θανάτου. Η συλλογική μνήμη του ποντιακού ελληνισμού διατηρείται ζωντανή μέσα από αυτές τις μαρτυρίες κάθε 19 Μαΐου η σκέψη επιστρέφει σε εκείνες τις μορφές που αντιστάθηκαν, που έφυγαν χωρίς να προλάβουν να αποχαιρετήσω, που κουβάλησαν στα βάθη της ψυχής τους τις εικόνες της φωτιάς και του θανάτου. “Αυτό που θέλω είναι να θυμάστε”, έλεγε η γιαγιά Ελένη πρόσφυγα στη Νέα Κρίνη, “Να λέτε τα ονόματά μας, να μας έχετε στο νου για να μη χαθούμε για πάντα”. Η ιστορία της γενοκτονίας των Ποντίων είναι μια υπενθύμηση για τις συνέπειες του φανατισμού, της μισαλοδοξίας και της αδιαφορίας απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Και όσο η μνήμη παραμένει ζωντανή, οι ψυχές των χαμένων Ποντίων βρίσκουν δικαίωση. Οι πληγές ιστορίας μπορεί να μην κλούσει ποτέ, μα η μνήμη είναι το πιο δυνατό μας όπλο απέναντι στη λίθη. Η γενοκτονία των Ποντίων παραμένει μια ανοιχτή ιστορική πληγή που οι απόγονοι κουβαλούν με αξιοπρέπεια και με περηφάνεια. Σας ευχαριστώ που ταξιδέψατε μαζί μου σε αυτό το δύσκολο αλλά να γίο κεφάλαιο του παρελθόντος. Μείνετε συντονισμένοι για τα επόμενα επεισόδια γιατί κάθε πόλη, κάθε λαός, κάθε ιστορία έχει κάτι να πει. Κάπου εδώ θα τέλειωνε το επεισόδιο που είνα αφιερωμένο στη γενοκτονία των Ποντίων. Καθώς όμως σήμερα είναι Κυριακή 18 του μηνός. Το ακούσατε αυτό. Έψαχανα πληροφορίες για το τι διεκδηλώσεις θα γίνουν στη Θεσσαλονίκη για να μπορώ να τις καλύψω. Έπεσα πάνω σε ένα πολύ ενδιαφέρον, πιο πολύ τραγικό είναι πάρα ενδιαφέρον άρθρο για την σφαγή και θυσία των νηπίων της. Οπότε είπα να το επεξεργαστώ το επεισόδιο και να ανεβάσω και αυτό για να γιατί πρέπει να υπάρχει. Πρόκειται ίσως για την πλέον τραγική στιγμή των διωγμών που υπέστη ο ελληνισμός του πόντου. κατά την τελική και σκληρότερη φάση της γενοκτονίας μετά το 1919 από τους Τούρκους. Σκηνές που θυμίζουν αρχαία ελληνική τραγωδία αλλά έλαβαν μέρος στον πόντο πριν από 104 χρόνια ακριβώς το φθινόπωρο του 1921 όταν Ελληνίδες μάνες παρέδωσαν τα νήπιά τους για σφαγή προκειμένου να γλιτώσουν οι ίδιες και οι χωριανοί τους από τους Τούρκους. Η σφαγή των νηπίων της Σάντας αποτελεί μια από τις πιο απ τις πλέον σκληρότερες σελίδες γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Η κομμόπολη της Σάντας που απείχε 45 km βοηνατολικά της τραπεζούντας με επτά υγισμούς και 5.000 αποκλεστικά ελληνικό πληθυσμό το 1919 μπήκε από νωρίς στο στόχαστο των Τούρκων με αποτέλεσμα πολλοί κάτοικοί της να αναζητήσουν καταφύγιο στην τραπεζούντα και σε άλλες ασφαλίστερες περιοχές. Από το 1918 και προκειμένου να προστατεύσουν τα χωριά και τις ζωές τους από τη μανία των Τούρκων, οι Έλληνες της Σάντας προχώρησαν στην οργάνωση ισχυρού ανταρκτικού σώματος υπό τη διοίκηση του οπλαρχηγού Ευκλίδη Κουρτίδη 1887-197 που ξεχώριζε για τις συγγετικές του ικανότητες και τον απαρά θάρος του. Το φθηνόπορ του 1921 ο Γκλίος άρχισε να σφύγει για σφιχτικά για τους Έλληνες της Σάντας. Αναγκάτωσε τα γυναικόπεδα να ακολουθήσουν τους άντρες στα απόκριμα βουνά προκειμένου να γλιτώσουν τονίχος γυρισμό εκτοπισμό τους στα βάθη της μικράς Ασίας. Τακτικός με πυροβολικό και συμμορίτες τσέτες από ολόκληρη την περιοχή της Ταπεζούντας συγκεντρώθηκαν στη Σάντα για να κάψουν το χωριό και να αμφανίσουν οριστικά τους Έλληνες. Στις 21 Σεπτεμβρίου του 1921 στα βουνά της Σάντας δόθηκε σφοδρή μάχη. μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Ο αύμνιστος Κώστας Κουρτίδης, αδερφός του Ευκλίδη Κουρτίδη, γράφει στο ημερολόγιό του. Η νύχτα αυτή ήταν η πιο τρομακτική νύχτα που έζησα στη ζωή μου. Κάνοντας πρόχειρα προχώματα, παραταχτήκαμε για μάχη. Γυναίκες και παιδιά 300 περίπου μαζεύτηκαν λίγο πιο πάνω μέσα σε μια σπηλιά, τους οποίους φιλούσαν περίπου 120 άπλοι. Επ 9 ώρες αγωνιζόμασταν εναντίον στον τουρκικό στρατό που μας περικύκλωσε από παντού εκτός από μια δίοδο προς το δάσος Βαϊβατέρη για να έχουμε διέξοδο την τελευταία στιγμή. Το βαθί σκοτάδι έδωσε την ευκαιρία στα γενικόπεδα και τους αντάρτες να κρυφτούν σε μια βαθιά σπηλιά. Ωστόσο έπρεπε να λάβουν άμεσα αποφάσεις αφού και έπαρκοι υπερομαχικά δεν υπήρχαν αλλά και επειδή υπήρχε κίνδυνος εγκλωβισμού από τους Τούρκους με το πρώτο φως της ημέρας. Τελικά αποφασίζεται να διαφύγουν μέσα στο σκοτάδι περνώντας κοντά από τις γραμμές. Ωστόσο υπήρχε ένας αστάθμιος παράγοντας. Τα βλέφ που είχαν μαζί τους και με το ξαφνικό κλάμα τους θα μπορούσαν να προδώσουν την προσπάθεια ευγής τους με ολεύθρο για όλους αποτέλεσμα. Ήταν η πλέον τρακή στιγμή όταν μοιραίες και απελπισμένες μάνες υπάκουσαν στη διδαταγή και παρέδωσαν τα βρύφη τους στους αντάτρες για να τα σφάξουν. Ούτε να τα κλάψουν δεν μπόρεσαν εκείνες τερακές μάνες για να μην προδοθεί η θέση τους. Επτά βρεύ θυσιάστηκαν προκειμένου να διαφύγουν και να διασωθούν τελικά Έλληνες της Άντας. Πολλά παιδιά τότες επειδή η γυναίκες τον δεν μπορούσαν να σταματήσουν τα φωνά των παιδιών και μη θέλοντας να χωριστούν εξημών τα σκότωσαν και τα άφησαν επί τόπου γράφει ο Κουρτίδης στο ημερολόγιό του. Όταν ξημερώματα οι Τούρκοι ξεκίνησαν την επιχείρηση εναντίον των αναρτών αντίκρισαν τα επτά βρέφη σφαγμένα και τρομοκρατήθηκαν. Λέγεται πως ο ίδιος επικεφαλής μέραχος έδωσε διαταγή για πιστοχώρηση, λέγοντας πως άνθρωποι που σκότωσαν τα παιδιά τους είναι αδύνατο να πιαστούν και άρα είναι περιτό να μείνουμε άλλο εδώ. Αυτή ήταν η ιστορία της σφαγής των ιπιών της άντας που θεώρησα ότι πρέπει να είναι στο επεισόδιο για να έτσι είναι πιο ολοκληρωμένο. Σας ευχαριστώ που ακούσατε. Τα λέμε στο επόμενο επεισόδιο.
Δείτε και γνωρίστε την Θεσσαλονίκη μέσα απο τα βίντεο μου.
Welcome to my channel.
if you want to help the channel: https://ko-fi.com/justakidfromskg
αν θέλεις να βοηθήσεις το καναλι: https://ko-fi.com/justakidfromskg
⚙️ i use:
🎥 : Dji osmo pocket 3
🛰 : Dji mini 3
follow me on:
subscribe: @akidfromskg
instagram: https://www.instagram.com/akidfromskg/
facebook:https://www.facebook.com/profile.php?id=61553363862356
All material in this video is original and personally recorded by A kid from skg on location. Copyright © 2021-2025 A kid from skg. All Rights Reserved. The unauthorized reproduction or distribution of this copyrighted work is illegal and will result in immediate action against everyone involved.
Thanks for watching!
#thessaloniki #greece #povwalk #virtualwalking